احمد على سپهر ( مورخ الدوله )
292
ايران در جنگ بزرگ 1914 - 1918 ( فارسي )
راجع به تجهيز قشون اولا قواى ژاندارم كه از صاحبمنصب و افراد از حيث وطنپرستى و رشادت امتحانات خوب داده و بعلاوه ورزيده و مجرب شده بودند بطوريكه قبلا ذكر شد يك عده بهمراهى على احسان پاشا به همدان و قسمتهاى ديگر به ساير نقاط اعزام گرديدند و ميتوان گفت همهجا وظائف خود را به خوبى انجام داده مورد تمجيد و تحسين واقع شدند علاوه بر آن از فوجهاى بنيچه بمرور دعوت و تحتنظر صاحبمنصبان ژاندارمرى تعليم داده شده و بعد براى قواى ولايات اعزام و آنها نيز امتحانات شايان تمجيد دادند از سوارهاى ايلاتى با اينكه ايلات مأنوس بيك جنگ منظم بادوام در مقابل تجهيزات و توپخانه جديد نيستند و بعلاوه در فصلهاى ناسازگار و در غير محل خود زياد نميتوانند بمانند و بيشتر براى حملات سريع و جنگ و گريز و عمليات مشهور بجنگهاى پارتيزانى به درد ميخوردند معذالك نظر بكمال رشادت و وطنپرستى كه داشتند و مخصوصا علاقهء كه به تشريك مساعى در اين نهضت مقدس ابراز ميداشتند جمعى از خوانين محترم و رؤساى ايلات و همچنين سركردههاى مجاهدين با يك عده سوارهاى شخصى خود با قواى ملى مشاركت داشتند و از وجود آنها براى تقويت نظم در جبههها و امنيت ولايات و همراهى حكام و همچنين امنيت بعضى طرق استفاده ميشد . از حيث مخارج و بودجه اولا مخارج كشورى كه از عوايد محلى اداره ميشد جزء مسئوليت ميرزا محمد عليخان فرزين بود و بودجه آن با كمال دقت و صرفهجوئى از طرف ايشان تهيه شده و ابتدا در هيئت حكومت موقتى و بعد در مجلس نمايندگان بتصويب ميرسيد و با نهايت دقت و مراقبت عمل ميشد بطوريكه علىرغم رفتوآمدهاى قشونهاى محارب و مشكلات ايام جنگ معذالك هرجومرجى پيش نيامد هروجهى بجاى خود خرج ميگرديد و حساب صحيح و مرتب و دفاتر منظم باقى ماند و نظر بدقت و توجهى كه نسبت بصرفهجوئى بيت المال ميشد با اينكه علاوه بر تمام مخارج كشورى مصارف قواى محلى ساخلوها و امنيت راهها نيز مربوط به آن اداره بود و بااينكه عوايد مهم آنزمان از گمرك و غيره بواسطه جنگ ناچيز شده بود معذالك بودجه توازن داشت و پرداختها در موقع ميشد دوم صندوق قشونى و قوائى كه در جبههها بودند كه با مشاركت مستشاران آلمانى و چندى با كمك آنها اداره ميشد تحت رياست عز الممالك اردلان اداره ميگرديد كه با سمت مسؤليت فوائد عامه عضويت حكومت موقتى را حائز و همچنين سمت نمايندگى ملت را داشتند و در تهيه و تنظيم بودجه و همچنين مصارف آن صندوق نيز كمال دقت و صرفهجوئى از طرف متصديان ايرانى و مستشاران آلمانى به عمل ميآمد بطوريكه اگر حافظه درست باشد پنج شش ماه بعد از ورود كرمانشاهان زمانيكه ولايات حوزه غرب در حيطه اداره هيئت حكومت موقتى بود كل بودجه كشورى و لشگرى ماهيانه مركزى و ولايات و همچنين مخارج قريب ده دوازده هزار نفر قشون از ژاندارم سرباز بنيچه و سوارهاى مختلف ايلاتى و قرهسواران ماهيانه كلا در حدود سيصد و پنجاه هزار تومان ميگرديد اينرا بايد اضافه نمود كه مبادرت به اقدامات عمرانى نيز شده بود و مصارف آن جزء بودجه مذكور بود - سوم از اموريكه از ابتدا مورد نهايت توجه و دقت هيئت حكومت موقتى بود موضوع تأمين ارزاق و جلوگيرى از هرگونه تجاوز و تخطى بود و مراقبت ميگرديد عموم افراد قيمت رايج را بپردازند مكرر ديده شده كه اگر يك سوار ايلاتى مرغى گرفته يا لحافى از خانهء برداشته قضيه جدا تعقيب و شديدا مؤاخذه و با جريمه مسترد ميگرديد و نظر به همين مواظبت شديد جدى بود كه با وجود قشونكشىهاى مختلف و رفتوآمد قوى هميشه ارزاق به قدر كافى موجود بود و مضيقه و گرانى پيش نيامد راجع به گندم براى قشون عثمانى و عليق دواب هم بوسيله حكام و ادارات ماليه محل ترتيب آن داده شده بود و اغلب بدون تماس مستقيم و با پرداخت قيمت عادله